Türklerin Tarihi

Pasifik’ten Akdeniz’e 2000 Yıl

Sessiz sedasız çok satanlar arasına giren ve o listeden aylardır inmeyen bir inceleme kitabından söz açmak arzusundayız: Türklerin Tarihi… Kaynakçalar, dizinler, kronolojiler, soyaağaçları ve haritalar, sayısız yer adı, antropolojik referansla bezenmiş sonsuz sınırsız yorum, açığa çıkmamış kavim göçleri, uygarlıkların yükseliş ve yıkılışları, savaşlar, antlaşmalar, hakanlar, bozkır savaşçıları ve bitip tükenmek bilmeyen muammalar gibi her okurun gözünü korkutacak binbir öge ile dolu bir tarih kitabı nasıl oluyor da çok satanlar arasına girebiliyor? Üstelik hakkında hemen hiç yazı yazılmadan! Pek az tanıtım ve ilanla…

Bunun sırrı eserin vasıflarında gizli…

Gerçekten de tüm okurlara iç huzuru ile tavsiye edilebilecek mükemmel bir inceleme kitabı Türklerin Tarihi. Her evde bulunması, dahası satır satır okunup incelenmesi gereken eşsiz, emsalsiz bir eser. Kitap, uzun süredir eserlerini zevkle okuduğumuz Fransız Türkolog Jean-Paul Roux’a ait. Aynı yayınevinden çıkmış Orta-Asya Tarih ve Uygarlık, Moğol İmparatorluğu Tarihi, Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Babur, Eskiçağ ve Ortaçağda Altay Türklerinde Ölüm gibi kitaplarını büyük bir zevk ve beğeni ile okumuştuk. Jean-Paul Roux’un kitaplarını çekici kılan, milliyetçi aidiyet ve hamaset edebiyatının tamamen dışında olması, azami düzeyde bilimsel bir yaklaşımla konularını ele alması ve incelediği alanları oldukça cerbezeli, başarılı ve yetkin bir yazınsal üslupla sunmayı başarmasındadır. Bu noktada, üstün yetilere sahip değerli inceleme yazarının, eserlerinin Türkçe’ye aktarılması için işbirliği yaptığı çevirmenlerin de en az kendisi kadar özenli, yetkin ve başarılı olduğunu belirtmekte yarar var. Profesör Dr. Aykut Kazancıgil ve Lale Arslan-Özcan’ı da bu başarılarından ve böylesi önemli bir yapıtı Türkçemiz’e kazandırmış olmalarından dolayı tebrik etmek gerekir. Bu değerli yapıtın “Çeviri ve yayıma katkı programı” çerçevesinde desteklenmiş olması dolayısıyla da Fransa Dışişleri Bakanlığı, Türkiye’deki Fransız Büyükelçiliği ve İstanbul Fransız Kültür Merkezi’ne kocaman bir teşekkür borçlu olduğumuzu düşünüyorum.

“… Kuzey ormanlarından çıkıp geldiler, cesur, dağınık, marifetli ve henüz yolun başındaydılar. Önce bozkıra, sonra Çin içlerine ve sonra da sonu başı belli olmayan bir sel gibi garba doğru yayıldılar…” deniyor kitabın sunumunda ve şu şekilde devam ediliyor: “Türkler adıyla tarihe geçen boylar, aileler ve kavimler bütünü, batılıların gözüyle çoğunlukla barbarlığın simgesi olsalar da Orta Asya’nın yüksek uygarlıklarından birini ve bazen küçük devletlerin bazen de devasa imparatorlukların sınırları dahilinde kültürlerarası barışı ve huzuru tesis ettiler.”

Türklerin Tarihi, bilinebilen zamanların en başından beri tarihin sahnesinden inmemiş bir kavimin ya da kavimler karışımının mazisini ta en başından alıp derli toplu bir şekilde okura sunuyor. Bilimsel seviye, kuşkuculuk ve araştırma kaygısını asla elden bırakmaksızın akıcı ve zevkli bir okuma sunabilen ve dünya üzerinde yer almış bütün Türk uluslarının, kavimlerinin, boylarının ya da Türkçe konuşan milletlerin veyahut da sonradan Türkler’in etkisine girmiş yeni toplulukların tarihini hiçbir istisna bırakmaksızın özenle anlatıyor. Anlatımın sürükleyici ve cezbedici olması ise insanı gerçekten şaşırtıyor; büyük okuma hazzı veriyor. Bir inceleme yapıtında ortaya çıkan bu edebi üslupçuluğun nedenleri üzerinde düşündüğümüzde yazarın kişiliğinin bunda etkili olduğunu görüyoruz. Jean-Paul Roux hem işini çok seven bir bilim adamı, hem yaşamının odağına koyduğu Türkoloji’nin öznesi Türklere büyük sempati besleyen bir aydın; hem de önyargılardan uzak gelişkin bir kişilik. Bu özellikleri nesrine yansıdığı için severek, sevinerek, mutlu olarak yazılmış bir bilimsel yapıtın eşsiz hamuru ile yoğrulmuş gibi oluyor insan.

Türk Olgusu, Kuzeyin Barbarları ve Hunlar, Türklerin Ortaya Çıkışı, İlkçağ ve Ortaçağ Başında Türk Uygarlıkları, Uygurlar, İslamiyetin Kabulü, Selçuklu Dünyası, Müslüman Dünyada Türkler, Moğol Egemenliğinde Türkler, Timur Depremi, Düşüşler ve Yükselişler, Büyük İmparatorlukların Doğuşu, XVII. Yüzyıldaki Yükseliş ve Çöküş, Çöküş, Diriliş gibi bölümlerde uzun uzun nelerin anlatıldığını burada tek tek ele almak mümkün değil. Hepsi de millet olarak tarihimizi yakından ilgilendiren çok önemli konular. Mutlaka dikkatle okunmalı. Fakat Jean-Paul Roux’un eserlerine genel olarak sinmiş çok önemli bir algıyı okurla paylaşmak dileğindeyim. Bu sürpriz algı en başından beri öylesine ilgimi çekmiştir ki bunun verdiği esinle oturup kocaman bir tarihi roman bile yazdım. (Umuyorum ki yakında piyasaya çıkacak.)

Jean-Paul Roux’nun tezlerini dikkatle incelediğimizde Türk tarihine genel bakış radikal bir şekilde değişebiliyor. Denebilir ki Türk Tarihi hakkındaki temel paradigmaları bile yeniden düşünmek zorunda kalabiliyor insan. Jean-Paul Roux’a göre Türkler, günümüz düşünsel dünyasında çok gözde olan bir akımın, (Yani post-modern toplum sonrası için tartışılan, yeni yaşam biçimine aday gösterilen bir anlayışın.) özgürlükçü paylaşımcılığın yani bir tür anarşizmin en eski uygulayıcıları; müellifleri(!)dirler. Yani bildik Batılı “Barbar Türk” algısının tersine, Türkler bir arada yaşayan, bireyciliği ikinci plana atan, yardımlaşma ve dayanışmayı en ön plana alan, boylar halinde otonomiye sahipken bir araya gelip büyük seferler ve yağmalar yapan, sonra olağanüstü bir beceri ile yeniden dağılan, savaşta yaralanan arkadaşlarını asla bırakmayan, ne olursa olsun doğa ile uyumlu bir şekilde yaşamayı başaran, hayatta kalmaya programlı, üstün savaşma becerisine sahip, düşmanlarına dinsel dayatmalar uygulamayan, buna mukabil her türden inanca saygı gösteren, her milletle kaynaşmaya, birleşmeye, kadın alıp-vermeye açık, hiçbir ırkçı temayül taşımayan, ganimete, atlara ve kadınlara düşkün, kendine özgü özgür bir yaşam anlayışına sahip kısacası bugün bütün Batılı muhaliflerin özlemini duyduğu bir hayatı ta en başından beri yaşayan eşi benzeri bulunmayan bir topluluktur.

Buyurun bir de buradan yakın!

(Radikal Kitap’ın 21 Eylül 2007 Tarihli nüshasında yayınlandı.)

Türklerin Tarihi
Jean-Paul Roux
Çevirenler: Prof. Dr. Aykut Kazancıgil – Lale Arslan-Özcan
İnceleme – 563 Sayfa
Kabalcı Yayınları

Hikmet Temel Akarsu
İstanbul, Eylül, 2007
htakarsu@pen.org.tr
www.myspace.com/hikmettemelakarsu

PAYLAŞ